Een doorbraak in een jaren dertig woning

Een doorbraak in een woning uit de jaren dertig is ander werk dan dezelfde doorbraak in een woning van vijftig jaar later. De vloeren liggen op houten balken, de binnenmuren zijn dun maar dragen soms wel degelijk, en in de muur waar de opening in komt zit vaak nog een schoorsteenkanaal. Hieronder staat wat er bij zo een doorbraak komt kijken, wat het bij ons kost en waar in dit werkgebied de verrassingen zitten.

6 minuten lezen

Wat de bouwwijze van die jaren anders maakt

De verdiepingsvloer bestaat uit houten balken die aan twee kanten op het metselwerk liggen, met daarop een vloerdeel en soms een dunne dekvloer. Haal je de muur onder die balken weg, dan moet het staal de last niet alleen overnemen maar ook op precies dezelfde hoogte oppakken, want een balklaag die een centimeter zakt laat scheuren zien in het stucwerk van de hele kamer. Daarom stempelen wij in deze panden vóór het slopen af en niet erna.

De tweede eigenaardigheid is de dikte. Elf centimeter metselwerk ziet uit als een scheidingswand, maar in de Dudokwijken in Hilversum, in het Haarlemmerhoutkwartier en in de vooroorlogse straten van Beverwijk en Alkmaar rust de balklaag er regelmatig op. Wij bepalen dat aan de richting van de vloerbalken boven en aan de bouwtekening uit het gemeentelijk archief, niet aan de dikte.

Wat er bovendien bijna nooit is, is een complete tekening met maten van de constructie. Bij panden van voor de oorlog hebben wij in dit werkgebied vaker een aanzicht dan een doorsnede. Dan opent de constructeur samen met ons een proefopening van een halve vierkante meter, en rekent hij met wat er werkelijk zit.

Het schoorsteenkanaal dat in de muur blijkt te zitten

In woningen van deze periode loopt het rookkanaal van de kachel in de woonkamer door de binnenmuur naar boven. Dat is precies de muur waar mensen de doorbraak willen, en het kanaal maakt de muur op die plek hol. Een lateibalk kan niet op een holle penant liggen, dus of het kanaal gaat in dezelfde klus eruit, of de opening schuift een halve meter opzij.

Zit het kanaal nog in gebruik voor een cv-ketel of een gaskachel, dan is weghalen geen optie zonder dat er een andere rookgasafvoer komt, en dat is werk van een installateur. Is het kanaal buiten gebruik, dan halen wij het mee en zetten wij het dicht. In woningen van voor 1994 laten wij de vlakke plaat in zo een kanaal eerst bemonsteren voor €150 tot €300 exclusief btw, want juist daar komt asbesthoudend materiaal boven in Zijdelwaard in Uithoorn, in de jaren dertig straten van Haarlem en in de oudere delen van Hilversum.

Welke balk erin komt en wat dat bij ons kost

Een korte doorbraak tot drie meter met een lateibalk kost bij ons €2.100 tot €3.400 exclusief btw. Een opening van drie tot vier meter met een profiel in de orde van een HEA-160 tot HEA-240 kost €3.400 tot €5.600 exclusief btw. Een brede muur vanaf vijf meter, of een ingreep die over twee bouwlagen doorloopt, loopt van €5.600 tot €10.500 exclusief btw.

Daar komen drie posten los bij. De constructieberekening begint bij €395 exclusief btw en is bij een dragende ingreep altijd nodig. Het opstellen en indienen van de omgevingsvergunning rekenen wij voor €550 tot €1.100 exclusief btw, en de leges van de gemeente, €150 tot €450, betaal je rechtstreeks aan de gemeente. Moeten er leidingen en elektra uit de muur worden omgelegd, dan staat daar €300 tot €950 exclusief btw voor.

De balk moet er ook naar binnen

Een profiel van vijf meter is zwaar en stijf, en het moet via de voordeur, de gang en soms een bocht in de woonkamer komen. In een tussenwoning in het Ter Kleefkwartier in Haarlem of in de smalle diepe panden in de Alkmaarse binnenstad lukt dat niet in één stuk. Dan gaat het staal in delen naar binnen en wordt het ter plaatse gekoppeld, of het komt via een raamopening op de voorgevel binnen met een kraan ervoor.

Dat bepaalt de aanpak en dus het bedrag, en het is iets wat je aan de muur zelf niet ziet. Wij meten bij de opname de gang, de bocht en de breedte van de deuropeningen op, en pas daarna staat de methode vast. In een straat waar geen kraan kan staan omdat er betaald parkeren en venstertijden gelden, zoals rond de Grote Markt in Haarlem, is dat een andere dag dan in Heerhugowaard waar de wagen op de oprit staat.

Afstempelen en wat de buren ervan merken

Afstempelen betekent dat de last van de balklaag tijdelijk via stempels op de vloer onder de doorbraak komt te staan. In een jaren dertig woning staat die vloer zelf ook op balken, dus de stempels moeten op de juiste plek en met een onderslag, anders schuift het probleem alleen een verdieping naar beneden. Dat is het onderdeel waarop wij in deze panden het meeste tijd leggen en waar bij zelfwerkzaamheid het vaakst iets misgaat.

Bij een tussenwoning raakt het werk de buren altijd. De bouwmuur is gedeeld en breekwerk draagt via het metselwerk door naar de kamer ernaast. Bij aangrenzende bebouwing laten wij een bouwkundige vooropname maken voor €350 tot €750 exclusief btw, waarin de bestaande scheuren en het bestaande stucwerk zijn vastgelegd. Dat is geen wantrouwen maar een foto van de beginsituatie, en die voorkomt een discussie die anders niemand kan beslechten.

Erfgoed in Hilversum, Haarlem en de Zaanse linten

Een doorbraak binnen de woning verandert het aanzicht niet, dus in de meeste gevallen gaat het om een omgevingsvergunning voor het constructieve deel en niet om een erfgoedtoets. Staat het pand op de gemeentelijke lijst of is het beeldbepalend, dan kan ook een inwendige ingreep onder de monumentale waarde vallen, bijvoorbeeld als er een schouw, een paneeldeur of een ornament in het geding is. Dan toetst de gemeente niet de constructie maar wat er verdwijnt.

Daarom checken wij in Hilversum, in de Haarlemse Oude Stad en langs de oude linten in Zaandam eerst de status van het pand, voordat wij een planning maken. Dat kost een telefoontje en een dossiercontrole. Het alternatief is dat de aanvraag halverwege op een extra toets stuit, en dan ligt het werk een paar maanden stil in plaats van een paar weken.

Wat wij opleveren en waar het ophoudt

Wij leveren de doorbraak op met het staal geplaatst, de opleggingen afgewerkt, het puin afgevoerd en de wanden stucklaar. Een stalen balk hoort brandwerend bekleed of afgewerkt te worden; dat laten wij aan de stukadoor of de afbouwer, en wij stemmen de dag af zodat die aansluit. Het schilderwerk, het plafond en de vloerafwerking zijn niet van ons.

Wat wij ook niet doen is rekenen. De constructeur maakt de berekening en zet zijn naam eronder, en wij voeren uit wat daarin staat, inclusief de opleggingen die hij voorschrijft. Vraagt een aanbieder geen berekening op bij een dragende muur, dan is dat het punt waar je door moet vragen, want zonder dat stuk is er ook geen vergunning en geen dossier.

Wat draagmuur verwijderen kost

De bandbreedte voor deze dienst, exclusief btw, afgezet tegen de duurste dienst in dezelfde eenheid.